21 oktyabrda PHP-də aşkarlanan PHP2Shell boşluqlarından (CVE-2026-109618, CVE-2026-109619) sonra ən çox verilən sual budur: Azərbaycanda bu problem neçə sayta aiddir? Bu sualın dəqiq cavabını verən rəsmi ölkə statistikası yoxdur. Amma rəsmi qurumların və beynəlxalq araşdırmaların açıqladığı rəqəmlər mənzərəni kifayət qədər aydın göstərir.
Rəqəmlər nə deyir
- Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi yanında Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyi 22 oktyabrda bu boşluqlarla bağlı xəbərdarlıq yayıb. Agentliyin açıqlamasına görə, server texnologiyası müəyyən edilə bilən ən çox ziyarət olunan saytların təxminən 70%-i PHP ilə işləyir, onların da 40%-ə yaxını WordPress üzərindədir.
- W3Techs-in 25 oktyabr məlumatına görə, server dili məlum olan saytların 69,2%-i PHP istifadə edir. PHP saytlarının 34,6%-i isə hələ də PHP 7 və daha köhnə versiyalardadır.
- .az domen reyestrinin (Whois.az) məlumatına görə, 25 oktyabr tarixinə 52 412 .az domen qeydiyyatdadır.
- Censys 23 oktyabrda dünyada PHP işlədən 4,18 milyondan çox server qeydə alıb.
Bu göstəriciləri .az zonasına tətbiq etsək, kobud hesabla 36 minə yaxın domen PHP əsaslı ola bilər, onlardan 12 mindən çoxu isə dəstəklənməyən versiyalarda. Bu dəqiq say deyil, qiymətləndirmədir: hər domendə aktiv sayt yoxdur, Azərbaycan saytlarının bir hissəsi isə .com və digər zonalardadır. Amma miqyas aydındır: söhbət minlərlə saytdan gedir.
Yenilənməyən saytları nə gözləyir
PHP2Shell parol tələb etmədən serverdə kod işə salmağa imkan verir. Yenilənməmiş saytda təcavüzkar:
- saytın məzmununu dəyişə, səhifələrə gizli spam və ya fişinq linkləri yerləşdirə bilər;
- verilənlər bazasına girib müştəri məlumatlarını və parolları oğurlaya bilər;
- serverdən başqa hücumlar, spam göndərişi və ya kriptovalyuta hasilatı üçün istifadə edə bilər;
- faylları şifrələyib fidyə tələb edə bilər.
Bunun ardınca Google saytı təhlükəli kimi işarələyə, axtarış mövqeləri itə, hostinq provayderi isə serveri bağlaya bilər. Fərdi məlumatların sızması isə həm reputasiya, həm də hüquqi məsuliyyət deməkdir.
Ən riskli qrup PHP 7, 5 və ya 8.0–8.1 kimi köhnə versiyalarda işləyən saytlardır. PHP layihəsi bu versiyalar üçün yeni buraxılış təqdim etmir, ona görə yeganə etibarlı həll dəstəklənən versiyaya keçməkdir.
Coresoft-dan dəstək
Coresoft saytınızın PHP versiyasını yoxlayır, onu dəstəklənən versiyaya təhlükəsiz şəkildə keçirir və kodun yeni versiyada problemsiz işləməsini təmin edir. Bu xidmətdən yararlanmaq üçün bizimlə əlaqə saxlayın.
Mənbələr: Report.az (Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinin xəbərdarlığı), W3Techs, Whois.az, Censys.
